علائم پیچ‌خوردگی تخمدان

پیچ‌خوردگی تخمدان عارضه‌ای اورژانسی است که در صورت عدم درمان به‌موقع می‌تواند منجر به آسیب دائمی تخمدان شود. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که تخمدان به دور رباط‌های نگه‌دارنده‌ی خود می‌پیچد و جریان خون به آن مختل می‌شود. علائم پیچ‌خوردگی تخمدان می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و اغلب به‌طور ناگهانی شروع می‌شود.

شایع‌ترین علائم پیچ‌خوردگی تخمدان:

درد شدید و ناگهانی در قسمت پایین شکم یا لگن: این درد ممکن است ثابت باشد یا به‌صورت متناوب بروز کند.

حالت تهوع و استفراغ: این علائم اغلب همراه با درد شدید شکمی رخ می‌دهند.

تب: در برخی موارد، تب خفیف نیز ممکن است وجود داشته باشد.

خونریزی واژینال غیرطبیعی: اگرچه این علامت شایع نیست، اما در برخی موارد ممکن است رخ دهد.

تکرر ادرار: در صورتی که تخمدان پیچ‌خورده به مثانه فشار وارد کند، ممکن است تکرر ادرار نیز رخ دهد.

توجه: علائم پیچ‌خوردگی تخمدان می‌تواند شبیه به علائم سایر بیماری‌ها مانند آپاندیسیت، عفونت مجاری ادراری یا کیست تخمدان باشد. بنابراین، در صورت بروز هر یک از این علائم، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

آشنایی با پیچ‌خوردگی تخمدان

پیچ‌خوردگی تخمدان یا تورشن تخمدان (Ovarian Torsion) به حالتی گفته می‌شود که تخمدان حول محور خود می‌چرخد و باعث پیچ‌خوردگی ساقه‌ی تخمدان (pedicle) می‌شود. ساقه‌ی تخمدان شامل رگ‌های خونی، اعصاب و لوله‌های فالوپ است که تخمدان را به رحم متصل می‌کنند.

این پیچ‌خوردگی می‌تواند جریان خون به تخمدان را مختل کرده و در صورت عدم درمان به‌موقع، منجر به نکروز (مرگ بافت) و از دست رفتن تخمدان شود. پیچ‌خوردگی تخمدان بیشتر در زنان سنین باروری (۱۵ تا ۴۵ سال) رخ می‌دهد، اما می‌تواند در هر سنی اتفاق بیفتد.

علل پیچ‌خوردگی تخمدان

در اغلب موارد، پیچ‌خوردگی تخمدان به دلیل وجود کیست یا توده در تخمدان رخ می‌دهد. کیست‌ها می‌توانند باعث افزایش وزن و ناپایداری تخمدان شوند و احتمال چرخش آن را افزایش دهند.

برخی دیگر از عواملی که می‌توانند خطر پیچ‌خوردگی تخمدان را افزایش دهند:

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک: در این سندرم، تخمدان‌ها بزرگ‌تر از حد معمول هستند و ممکن است حاوی کیست‌های متعدد باشند.

بارداری: در دوران بارداری، تخمدان‌ها بزرگ‌تر می‌شوند و رباط‌های نگه‌دارنده‌ی آن‌ها شل‌تر می‌شوند.

درمان‌های باروری: برخی از درمان‌های باروری مانند تحریک تخمک‌گذاری می‌توانند خطر پیچ‌خوردگی تخمدان را افزایش دهند.

سابقه‌ی پیچ‌خوردگی تخمدان: زنانی که قبلاً دچار پیچ‌خوردگی تخمدان شده‌اند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این عارضه هستند.

بلند بودن رباط‌های تخمدان: در برخی موارد، رباط‌هایی که تخمدان را در جای خود نگه می‌دارند، به‌طور طبیعی بلندتر از حد معمول هستند و این موضوع می‌تواند احتمال چرخش تخمدان را افزایش دهد.

درمان پیچ‌خوردگی تخمدان

تنها راه درمان پیچ‌خوردگی تخمدان، جراحی است. جراحی معمولاً به‌صورت لاپاراسکوپی انجام می‌شود که در آن، جراح از طریق برش‌های کوچک در شکم، ابزارهای جراحی را وارد می‌کند.

در حین جراحی، جراح تخمدان را به حالت اولیه‌ی خود برمی‌گرداند و در صورت لزوم، کیست یا توده را از تخمدان خارج می‌کند. در برخی موارد، ممکن است لازم باشد که تخمدان یا لوله فالوپ آسیب‌دیده برداشته شود.

عوارض پیچ‌خوردگی تخمدان

در صورت عدم درمان به‌موقع، پیچ‌خوردگی تخمدان می‌تواند منجر به عوارض جدی زیر شود:

نکروز تخمدان: قطع جریان خون به تخمدان می‌تواند منجر به مرگ بافت تخمدان شود.

از دست دادن تخمدان: در برخی موارد، ممکن است لازم باشد که تخمدان آسیب‌دیده به‌طور کامل برداشته شود.

ناباروری: اگر هر دو تخمدان آسیب ببینند یا برداشته شوند، ممکن است ناباروری رخ دهد.

عفونت: در موارد نادر، پیچ‌خوردگی تخمدان می‌تواند منجر به عفونت لگن شود.

درمان خانگی پیچ‌خوردگی تخمدان

هیچ درمان خانگی برای پیچ‌خوردگی تخمدان وجود ندارد. در صورت بروز علائم پیچ‌خوردگی تخمدان، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

توجه: استفاده از داروهای مسکن بدون تجویز پزشک ممکن است علائم را پنهان کند و تشخیص را دشوارتر کند.

تشخیص پیچ‌خوردگی تخمدان

تشخیص پیچ‌خوردگی تخمدان معمولاً بر اساس معاینه‌ی فیزیکی، شرح حال بیمار و نتایج آزمایشات تصویربرداری مانند سونوگرافی انجام می‌شود.

سونوگرافی: سونوگرافی می‌تواند به پزشک در تشخیص پیچ‌خوردگی تخمدان و بررسی جریان خون به تخمدان کمک کند.

سایر آزمایشات: در برخی موارد، ممکن است آزمایشات دیگری مانند سی‌تی‌اسکن یا ام‌آر‌آی نیز برای تشخیص دقیق‌تر انجام شود.

راه‌های پیشگیری از پیچ‌خوردگی تخمدان

در بیشتر موارد، نمی‌توان از پیچ‌خوردگی تخمدان پیشگیری کرد. با این حال، با رعایت نکات زیر می‌توان خطر ابتلا به این عارضه را کاهش داد:

مراجعه‌ی منظم به پزشک: معاینات منظم لگن می‌تواند به تشخیص زودهنگام کیست‌ها و توده‌های تخمدان کمک کند.

درمان کیست‌های تخمدان: در صورت تشخیص کیست تخمدان، درمان به‌موقع می‌تواند خطر پیچ‌خوردگی تخمدان را کاهش دهد.

اجتناب از فعالیت‌های شدید: در صورت وجود کیست تخمدان، باید از انجام فعالیت‌های شدید که می‌توانند باعث چرخش تخمدان شوند، خودداری کرد.

مصرف داروهای هورمونی: در برخی موارد، پزشک ممکن است برای کاهش خطر پیچ‌خوردگی تخمدان، داروهای هورمونی تجویز کند.